Wdowy wojenne

Ukraińskie wdowy otrzymują materialną, psychologiczną i duchową pomoc przy wsparciu Zakonu

A woman holds her son during a Divine Liturgy in the chapel of the Ivano-Frankivsk Theological Seminary Dec. 30. The liturgy for families of fallen soldiers was organized by Holy Martyr Josaphat Council 18318. (Photo by Andrey Gorb) — Matka z synem podczas Mszy świętej w kaplicy Iwano-frankiwskiego Seminarium Teologicznego, 30 grudnia 2023 roku. Liturgia dla rodzin poległych żołnierzy została zorganizowana przez radę 18318 im. św. Jozafata, męczennika. Zdjęcie: Andrey Gorb

„Modlimy się za kobiety, które straciły mężów na wojnie” – Oksana Zhukovska łagodnym głosem prowadzi modlitwę pierwszego dnia nowenny o pokój i uzdrowienie dla Ukrainy. „Niech Pan opatrzy ich zranione serca Swoją łaską, w szczególności obdarzając je cnotami wiary, nadziei i miłości”.

Zhukovska była bez wątpienia głęboko poruszona słowami nowenny, nagranej i opublikowanej przez Rycerzy Kolumba zeszłego lutego, w drugą rocznicę rosyjskiej inwazji. Sama straciła męża na wojnie we wrześniu 2023 roku. Obecnie samodzielnie pracuje na utrzymanie swoich dwóch synów. Pierwszego dnia nowenny Rycerze z całego świata wraz z rodzinami modlili się z nią i za nią, jak również za tysiące podobnych jej kobiet. Dokładna liczba ofiar nie została ogłoszona, ale nawet według najniższych szacunków, dziesiątki tysięcy ukraińskich żołnierzy – wielu z nich miało rodziny i dzieci – zostało zabitych podczas trwającej ponad dwa lata pełnoskalowej wojny.

Od początku wojny Rycerze w Ukrainie niestrudzenie niosą kobietom i dzieciom pomoc materialną, dzięki wsparciu Funduszu Solidarności z Ukrainą. Coraz częściej starają się również zapewnić wdowom, takim jak Zhukovska, wsparcie emocjonalne i duchowe, dzięki rozmaitym wydarzeniom, doradztwu i pielgrzymkom niosącym pociechę.

„Wspieranie wdów i sierot zawsze było główną misją Rycerzy Kolumba, od czasu, gdy założył ich bł. ks. McGivney” – mówi Były Delegat Stanowy Youriy Maletskiy. „W tym trudnym czasie kontynuujemy tę misję w naszej ojczyźnie”.

„KTOŚ, KTO ROZUMIE”

Od wiosny 2022 roku, Rycerze w Polsce i Ukrainie rozdali ponad 250 tysięcy paczek rodzinom przesiedleńców i innym ofiarom wojny. W pierwszych miesiącach zaczęli jednak dostrzegać coś dziwnego: ludzie przychodzili do Centrów Miłosierdzia i innych instytucji parafialnych, nie biorąc jednak żadnej pomocy humanitarnej.

„Gdy zapytaliśmy, czemu nie chcą paczek z żywnością, usłyszeliśmy, że ich nie potrzebują” –relacjonuje Maletskiy. „Chcieli po prostu porozmawiać i spędzić czas z kimś, kto rozumie, bez potrzeby zbyt wielu wyjaśnień”. W odpowiedzi rady rycerskie z całej Ukrainy rozpoczęły oddolne starania o zapewnienie wspólnoty i wsparcia psychologicznego cierpiącym rodzinom.

Members of Sts. Borys and Hlib Council 17740 in Fastiv serve guests during a Christmas dinner for bereaved families Jan. 5. (Photo by Andrey Gorb) — Członkowie rady 17740 im. św. Borysa i Gleba w Fastowie obsługują gości podczas kolacji świątecznej dla rodzin w żałobie, 5 stycznia 2024 roku. *Zdjęcie: Andrey Gorb*

Dla przykładu, w okresie Bożego Narodzenia w ubiegłym roku, Rycerze zorganizowali serię świątecznych posiłków dla wdów i ich dzieci. Obchodzone jako „Prosfora" (nazwane tak od małych bochenków chleba używanych w liturgii) w obrządku greckim i jako „Wigilia" (lub czuwanie bożonarodzeniowe) w obrządku łacińskim, kolacje były okazją nie tylko do wspólnego posiłku, ale także do dzielenia się wspólnym doświadczeniem życia po stracie.

Halyna Batiuk, jedna z wdów biorących udział w wieczerzy wigilijnej w Iwano-Frankowsku, wyjaśniła: "Jestem żoną zmarłego żołnierza. Był najważniejszą osobą w moim życiu, a spotkanie z ludźmi, którzy znają ten ból, jest dla mnie bardzo ważne".

Yulia Svirska, wdowa, która uczestniczyła w Prosforze w Fastowie, przyznała: "Od śmierci mojego męża, ojca czwórki naszych dzieci, nie obchodzimy świąt". Jednak w tym roku coś się dla niej zmieniło: "Tutaj zdałam sobie sprawę, że jesteśmy zjednoczeni jako rodzina. Poczułam tu wielkie ciepło i życzliwość".

Rycerze w Złoczowie, Czerwonohradzie i Kijowie również przyjęli gości, aby podzielić się świątecznym posiłkiem i wspólnie się modlić, nawet w obliczu ataków rakietowych. Mykhailo Tsiapych, Zastępca Wielkiego Rycerza rady 17740 im. św. Borysa i Gleba w Fastowie, powiedział: "To, czego te kobiety boją się bardziej niż alarmów przeciwlotniczych, to poczucie opuszczenia i samotności".

Jednym z najważniejszych partnerstw Zakonu w Ukrainie jest STEP-IN, słowacka organizacja non-profit, która prowadzi kliniki medyczne, zapewnia szkolenia z pierwszej pomocy i oferuje pomoc psychologiczną. Po kolacji dla wdów zorganizowanej przez Rycerzy w Fastowie, ukraińska Rada Stanowa zaprosiła STEP-IN do poprowadzenia programu poradnictwa rodzinnego w ukraińskiej parafii greckokatolickiej św. Demetriusza. „Naszą misją jest przywrócenie zdrowia i godności każdemu uczestnikowi" - wyjaśniła Yuliia Luita, regionalna koordynatorka projektu STEP-IN.

W ostatnich miesiącach grupa 11 kobiet i ich 16 dzieci w wieku od 5 do 11 lat regularnie spotykała się z psychologami w ramach sesji indywidualnych i zbiorowych. Uczestnicy zostali starannie dobrani, ponieważ nie każdy jest w stanie skorzystać z terapii grupowej.

Psychologowie wykorzystują „Tuning In to Kids", model rodzicielstwa opracowany w Australii, aby pomóc matkom zrozumieć złożone emocje ich dzieci, równocześnie radząc sobie z własnymi. W ten sposób, pomagając kobietom, program pomaga również ich dzieciom.

„Żadna mama nie zastąpi taty" - twierdzi Iryna Musaieva-Levandovska, jedna z matek uczestniczących w spotkaniach. „Dziecko dorośnie z bliznami. Dlatego ten projekt komunikacji jest tak ważny. Im więcej będzie takich projektów, aby przywracać skrzywdzone kobiety do życia, tym lepiej".

ŻYCIE PO ŚMIERCI

Równie kluczową, jak potrzeba pomocy psychologicznej, jest wśród rodzin poległych w Ukrainie potrzeba nadziei – takiej, która przekracza śmierć i może być odnaleziona jedynie w Bogu. By pomóc wdowom znaleźć ukojenie w wierze, ukraińscy Rycerze zaczęli organizować spotkania modlitewne i pielgrzymki dla tych, którzy stracili swoich najbliższych.

Wdowy po poległych uczestniczą w programie wsparcia psychologicznego sponsorowanym przez Rycerzy Kolumba w Fastowie, kwiecień 2024 roku. *Zdjęcie: Andrey Gorb*

W marcu 2023 roku, Delegat Rejonowy Mykhailo Chipak i Wielki Rycerz Vasyl Zvarych z rady 16846 im. św. Jana Bosko we Lwowie po raz pierwszy zaprosili wdowy i rodziców poległych żołnierzy do wspólnej z Rycerzami modlitwy różańcowej. „Ludzie doświadczający straty i żalu muszą być wspierani psychologicznie i duchowo” – wyjaśnia Zvarych.

„Po tych spotkaniach zauważyłam zmianę u moich dzieci, stały się bardziej otwarte i komunikatywne” – stwierdza Ivanna, wdowa z ośmiorgiem dzieci. „W jakiś sposób doszło do nich, że życie nie kończy się razem z tą tragedią”.

Za przykładem rady 16846 Rycerze w Kijowie, Iwano-Frankiwsku i Fastowie zaczęli formować podobne grupy modlitewne. Ich cel był prosty – pozwolić Bogu uleczyć rany wojenne i dać ofiarom okazję do wspólnej modlitwy za swoich poległych, oraz możliwość rozmowy z księdzem.

Na trzecim spotkaniu we Lwowie narodził się pomysł organizacji pielgrzymki do Monasteru w Krechowie. Siedemnastowieczny kompleks ma szczególne miejsce w sercach ukraińskich grekokatolików jako znany ze swej cudownej ikony Matki Boskiej.

W lipcu 2023 roku około 50 ludzi – wdów i rodziców poległych żołnierzy, wspólnie z Rycerzami z rady 16846 – udało się do monasteru, blisko 30 kilometrów na północny wschód od Lwowa. Ofiarowali swoją pielgrzymkę i modlitwy za dusze swoich poległych bliskich. Ksiądz Roman Bodnar, który towarzyszył pielgrzymom, stwierdził, że śmierć ukochanych może kusić pozostałych do porzucenia wiary, ale jest też okazją do jej odnowy. Dla ludzi wokół cierpiącej rodziny – zarówno dla Rycerzy, jak i dla innych katolików na całym świecie – to także okazja, by „zapłakać wraz z płaczącymi”.

Oksana Zhukovska, głos ukraińskich wdów w lutowej nowennie Zakonu o pokój i uzdrowienie, zgodziła się uczestniczyć w nagraniu w nadziei, że w ten sposób uda jej się wspomóc tę modlitewną solidarność. „Chcę pokazać światu, jak bardzo Ukraina dziś cierpi” – mówi Zhukovska. „Chcę też przekazać, jak bardzo my, Ukraińcy, wierzymy w modlitwę, w Bożą siłę i łaskę. Cały świat prosimy o modlitwę”.

By dowiedzieć się więcej o Funduszu Solidarności z Ukrainą i innych działaniach Zakonu, odwiedź kofc.org/ukraine.

*****

KAROLINA ŚWIDER pisze z Krakowa.